|
Calendr
Gweithgareddau 2011-2012
DATHLIAD ARBENNIG YN 2011
10 Rhagfyr 2011 - Bore Sadwrn 11 - hanner dydd
GWYL Y LLYW OLAF
Awr o ddathlu gwladgarol Cymreig
Paned ar y diwedd Croeso cynnes i bawb
2012
Cylch Trafod Llyfrau ar drydedd nos Fawrth y mis am 7 o'r gloch yn Yr Ysgoldy gan ddechrau ar:
17 Ionawr 2012
Y llyfr cyntaf a drafodir fydd Gwen Tomos (Daniel Owen).
Trafodir y rhestr lyfrau yn y cyfarfodydd.
Ni fydd pwys ar neb i agor y mater na chyfrannu os nad ydynt yn dymuno. Gofynnir i bawb sydd â diddordeb gysylltu â ni er mwyn inni gael syniad beth fydd yr ymateb. (01286 660 853/655 neu hanes@uwchgwyrfai.com)
Croeso cynnes i bawb
Cynhelir y cyfarfodydd canlynol ar nos Fercher olaf y mis gan ddechrau am 7 o'r gloch. Croeso cynnes i bawb.
29 Chwefror - Brwydr y Teulu Beasley
(Ar achlysur hanner canmlwyddiant darlith Saunders Lewis, Tynged yr Iaith)
Y siaradwyr: Delyth Prys a Cynog Prys (merch ac ˆwyr Eileen a Trefor Beasley). Tâl mynediad £1
28 Mawrth - Noson Lawen (yr hen ffilm Gymraeg enwog)
Y Siaradwyr: Wil Aaron a Meredydd Evans Tâl mynediad £1
25 Ebrill - Panterliwt
Noson o ddychan ar bwnc llosg cyfoes, dan ofal Geraint Jones a chyfeillion y Ganolfan.
Tâl mynediad £1
DARLITH FLYNYDDOL UTGORN CYMRU 2012, Nos Fercher 16 Mai, 2012)
Cymdeithas yr Iaith Gymraeg 1962 - Emyr Llywelyn
ar achlysur hanner canmlwyddiant sefydlu'r Gymdeithas. Tâl mynediad £3
Bydd cryno-ddisg o ddarlith flynyddol 2011 ar werth: "Ma'r Hogia'n y Jêl" - Peredur Lynch.
ARDDANGOSFA HAF 2012
Cludiant yn Uwchgwyrfai
a hamddena yng Ngardd Uwchgwyrfai ar yr un pryd.
Agorir ar brynhawniau Mercher a Sadwrn, 1.30 - 4 o'r gloch (hyd at 4.30 o'r gloch ar y dyddiau hyn adeg Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd, Eryri) (ond hefyd ar brynhawniau eraill neu gyda'r nosau trwy drefniant ymlaen llaw).
|
30 Tachwedd - Carneddog (1861 - 1947)
Y siaradwr: Bleddyn Owen Huws Tâl mynediad £1
26 Hydref 2011 – Enwau Lleoedd yr Ardal
Y siaradwraig: Dr Glenda Carr Tâl mynediad: £1.
28 Medi 2011 – Cyflwyno Bro: Dyffryn Ogwen
Dr J. Elwyn Hughes - sgwrs a lluniau.
Y gyntaf o gyfres flynyddol yn rhoi darlun cyflawn o fro arbennig. Tâl mynediad: £1
16 Medi 2011 - Nos Wener am 7 o'r gloch
OWAIN GLYNDWR: ARWR CYMRU
Y Siaradwraig: Nia Watkin Powell, Adran Hanes Prifysgol Bangor.
| |
|
8 MEHEFIN 2011 D A R L I T H F L Y N Y D D O L U T G O R N C Y M R U
Yr Athro Peredur Lynch – 'Ma'r Hogia'n y Jêl': yr ymateb i Losgi'r Ysgol Fomio
Traddodir y Ddarlith Flynyddol eleni gan Yr Athro Peredur Lynch o Adran y Gymraeg,
Prifysgol Bangor.
A hithau'n dri chwarter canrif ers y weithred arwrol o losgi'r ysgol fomio, priodol iawn yw
cael darlith a fydd yn edrych ar yr ymateb yng Nghymru'r cyfnod i'r Tân yn Llÿn.
Bydd cryno-ddisg o ddarlith flynyddol y llynedd: Abergarthcelyn gan Y Prifardd Ieuan Wyn,
ar werth ar y noson am £5.
Mynediad £3
|
|
27 Ebrill 2011– R.S. Thomas – Gwladgarwr
Cyfarfod amrywiol, yng ngofal Geraint Jones, Gareth Williams (Gareth Neigwl), Morgan Jones, Robyn Lewis ac Alwyn Pritchard, yn ymdrin ag R.S. Thomas, y gwladgarwr tanbaid a digyfaddawd. Ffilmiau unigryw o anerchiadau dadleuol ac ymfflamychol y bardd ym Mhenyberth 1986 ac yn Eisteddfod Bro Madog 1987.
Noson hwyliog a gwladgarol.
|
|
30 Mawrth 2011- Meddyginiaethau Gwerin
yng nghwmni Anne Elizabeth Williams a Bethan Wyn Jones.
Bydd y Anne Elizabeth Williams yn rhoi sgwrs gyffredinol am y meddyginiaethau gwerin y bu'n eu casglu ar ran Amgueddfa Werin Cymru tra bydd Bethan Wyn Jones, y ddarlledwraig ac awdur y gyfres Doctor Dail, yn canolbwyntio ar lysiau meddyginiaethol. Ni chodir tâl mynediad. |
|
23 Chwefror 2011 – Hen Ffilm – Llythyr o Gymru
Noson arall o ymdrin â byd y ffilm yng ngofal Wil Aaron. "Llythyr o Gymru" oedd y ffilm a ddangoswyd ganddo, sef ffilm chwarter awr a ddangosid mewn darlundai ar hyd a lled y wlad yn y 1950au i gyd-fynd â'r brif ffilm. Plentyn ysgol yn ysgrifennu llythyr i Awstralia oedd y testun a chafwyd portread o'i fywyd yn yr ysgol, gartref ac ymweliad â Phorthdinllaen. Plant ysgol Llandwrog oedd yn cymryd rhan a'r prif gymeriad yn y ffilm oedd Evie Wyn Jones. Awdur y sgript oedd Dr John Gwilym Jones.
Cafwyd cyfle hefyd i weld awdur y sgript, Dr John Gwilym Jones, yn egluro'r cefndir ar raglen a gynhyrchwyd gan Wil Aaron yn y gyfres boblogaidd Almanac. Yn ychwanegol at hyn cafwyd cydgyflwyniad gan Wil Aaron ac Evie Wyn Jones.
|
|
24 Tachwedd 2010 – Hen Gantorion Dyffryn Nantlle
Noson pryd y cyflwynir cryno ddisg newydd yn cynnwys gwledd o ganeuon amrywiol gan rai o hen gantorion Dyffryn Nantlle. Bydd y noson yng ngofal Ifan Glyn Jones a Geraint Jones, sydd wedi casglu’r deunydd a'i olygu.
|
 |
27 Hydref 2010 – Hel Achau Ardaloedd
Sgwrs gan yr awdures a’r ddarlledwraig, Hafina Clwyd, ar bwnc sy’n dod yn gynyddol boblogaidd y dyddiau hyn. Byddwn hefyd yn cyhoeddi, yn berthnasol i'r testun, lyfr gan Marian Elias Roberts ar hanes Teulu Tan-y-clawdd a'i achau a'r hen gymdeithas ddirodres Gymraeg a oedd, hyn yn gymharol ddiweddar fel yr eithin yn aur ar hen gloddiau Capel Uchaf, Clynnog. (£4)
|
 |
29 Medi 2010 – Triawd y Coleg
Cyfle i wrando ar Cledwyn Jones, un o’r Triawd, yn rhoi sgwrs ar y triawd hynod boblogaidd hwn ac ymdrin â rhai o’u caneuon. Bydd cyfle i wrando ar rai o’r caneuon yn ogystal. Byddwn hefyd yn cyhoeddi llyfr gan Aelwen Roberts ar hanes Mary King Sarah, y gantores enwog o Ddyffryn Nantlle. (£5).
|
 |
ARDDANGOSFA FFORDD Y PERERINION – Clynnog Fawr i Enlli
Yn Ysgoldy Canolfan Hanes Uwchgwyrfai yng Nghlynnog cynhelir arddangosfa
hynod ddiddorol yr haf yma ar Ffordd y Pererinion o Glynnog Fawr i Enlli. Bydd
yn ymdrin â llawer o wahanol themâu. Yn ogystal â’r eglwysi diddorol ar y ffordd,
rhoddir sylw i henebion, ffynhonnau a’u rhinweddau meddyginiaethol, rhai tai nodedig
a mannau o ddiddordeb neilltuol ar yr arfordir. Cyflwynir y cyfan fesul ardal drwy
gyfrwng gwybodaeth ddifyr a lluniau trawiadol [yn cynnwys rhai gwych wedi eu tynnu
o'r awyr]. Yn ogystal bydd cyfle i weld ffilm ¼ awr o safon broffesiynol sy’n cyd-fynd â’r arddangosfa.
Bydd yr arddangosfa’n agored i’r cyhoedd hyd at 28 Gorffennaf ar brynhawniau Mercher a Sadwrn
o 1.30 – 4.00 pm ac ar adegau eraill i grwpiau drwy drefniant ymlaen llaw.
Oherwydd ei phoblogrwydd ailagorir yr Arddangosfa hon ym mis Medi 2010 – eto ar
brynhawniau Mercher a Sadwrn ac i grwpiau drwy drefniant ymlaen llaw.
Pris mynediad fydd £2 – yn cynnwys mynediad i ardd y Ganolfan y bu Gerallt Pennant mor hael
ei ganmoliaeth iddi ar ei raglen radio Galwad Cynnar a’r rhaglen deledu Wedi Saith y darlledwyd
rhan ohoni yn fyw ganddo o’r ardd a’r Ganolfan hon ar yr 28ain o Fehefin 2010.
( 01286 660 853/655
Croeso cynnes
Derbyniwyd nawdd tuag at y ffilm a'r arddangosfa hon o Gronfa Datblygu Cynaladwy Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Ll^yn
a Llwybr yr Arfordir.
26 Mai 2010
|
Abergarthcelyn y Tywysogion: Darlith Flynyddol Utgorn Cymru gan
Y Prifardd Ieuan Wyn ar hanes Tywysogion Cymru ac yn arbennig hanes Garthcelyn - Llys y Tywysogion yn Abergwyngregyn - a Llan-faes dros y Fenai. Bydd y ddarlith hon yn agoriad llygad ar y cyfnod hwnnw ac yn datgelu rhai ffeithiau newydd inni.
Tâl mynediad: £3.
Ar ddiwedd y ddarlith bydd cyfle i brynu cryno ddisg o ddarlith y llynedd: Eos Morlais, Tenor Cymru gan Hywel Teifi Edwards.
|
Nos Fercher
yr 28ain o Ebrill 2010 |
|
Darlith:
Mae ddoe wedi mynd
gan Emlyn Richards, darlithydd poblogaidd, un o bennaf pregethwyr y pulpud Cymreig a chyfaill da i'r Ganolfan hon.
Yng Nghanolfan Hanes Uwchgwyrfai, Clynnog Fawr,
am 7 o’r gloch.Ni chodir tâl mynediad. Paned ar y dechrau.
|
 |
Y Traddodiad Plygain:
Nos Fercher, y 31ain o Fawrth 2010
Am 7 o'r gloch. Paned ar y dechrau. Ni chodir tâl mynediad. Croeso cynnes i bawb.
Cyfle i fwynhau gwrando ar y gwyddonydd a’r cerddor
Dr Goronwy Wynne yn ymdrin â gwahanol agweddau ar draddodiad plygain cyfoethog Cymru.
 |
Noson yng Nghwmni Sian Teifi
Mary, Sali a Fi - Hanes Sali Mali o'r cychwyn
Nos Fercher, y 24ain o Chwefror 2010
Am 7 o'r gloch. Paned ar y dechrau. Ni chodir tal mynediad. Dewch yn llu.
Fel awdures ac adroddwraig a enillodd wobr Llwyd o'r Bryn ragor nag unwaith yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru yr adwaenwn Sian Teifi. Mae hi hefyd yn gynhyrchydd teledu ac ar hyn o bryd mae hi'n ysgrifennu ac yn cynhyrchu'r gyfres ddrama ar gyfer plant meithrin, "Cei Bach". Dyma'r llun diweddaraf ohoni efo un o brif gymeriadau'r gyfres.
Anelir y sgwrs at oedolion a bydd yn cynnwys pytiau o ffilm.
Yn glo i'r noson cyhoeddir Ellyll Hyll a Ballu (£5), gan Mary Hughes a cheir gair gan Anwen Roberts, Prifysgol Bangor. |
Arddangosfa hen luniau a hen ffilmiau o Ddyffryn Nantlle
yn Neuadd Goffa Pen-y-groes
Dydd Sul y 6ed o Ragfyr 2009
11 o'r gloch y bore - 5 o'r gloch yr hwyr
Dangosir y ffilmiau am 1.30 a 3.30
(i barhau am awr ar y tro)
Trefnir gan Gylch Meithrin Pen-y-groes
mewn cydweithrediad â Chanolfan Hanes Uwchgwyrfai
Dau Frawd
Nos Fercher, y 25ain o Dachwedd 2009
yng Nghanolfan Hanes Uwchgwyrfai
Am 7 o’r gloch
Cyfle i glywed Wil Aaron, cynhyrchydd y gyfres boblogaidd Almanac,
yn sôn yn arbennig am y rhaglen ar y ddau frawd hynod o'r Galltraeth yn Ll^yn.
Cawsant ffrae mor ddifrifol nes treulio blynyddoedd heb dorri yr un gair â’i gilydd,
er eu bod yn byw yn yr un ty ac yn addoli yn yr un capel.
Am gyfnod hwy oedd yr unig aelodau – Griffith Jones yn y sêt fawr a Watkin Jones
yn y sêt gefn, ond âi’r gwasanaeth rhagddo yn union fel pe bai’r capel yn llawn.
Fe’i hystyrir yn glasur o ffilm.
Ysgrifennwyd y sgript gan W.S. Jones.
Dangosir y ffilm ar ôl y sgwrs.
Paned ar y dechrau
Mynediad am ddim
Dewch yn llu
|
 |
Fe'ch gwahoddir yn gynnes gan Y Lolfa
i noson cyhoeddi Hunangofiant Malcolm Allen
am 7.30 Nos Wener, yr 20fed o Dachwedd 2009
yng Nghlwb Pel-droed Caernarfon
Ysgrifennwyd yr Hunangofiant gan Geraint Jones.
Aiff holl elw gwerthiant y Noson i goffrau
Canolfan Hanes Uwchgwyrfai.
Croeso i bawb. |
Epil Gwiberod yr Iwnion Jac
 |
Canolfan Hanes Uwchgwyrfai, Clynnog Fawr
Nos Fercher, yr 21ain o Hydref 2009 am 7 o’r gloch
Noson cyhoeddi’r gyfrol
Epil Gwiberod
yr Iwnion Jac
gan Geraint Jones sef casgliad o dros 50 o ysgrifau’r golofn boblogaidd
Sêt y Gornel,
a ymddangosodd yn Y Cymro yn ystod 2005/6
Mynediad am ddim.
Paned ar y dechrau a’r llyfr ar werth.
Yn ystod y cyfarfod ceir cyflwyniad crafog gan ran rai o aelodau’r Ganolfan Hanes: GWIBEROD WINDSOR.
Cyhoeddir gan Wasg y Bwthyn, Caernarfon.
Pris y llyfr: £8.95
Cyflwynydd y llyfr: Y Prifardd Ieuan Wyn
Llywyddir gan Geraint Lloyd Owen
Croeso cynnes i bawb
|
Canu'r Cymry, y 30ain o Fedi 2009
 |
Noson amrywiol o ymdrin â’r traddodiad canu gwerin yng Nghymrugydag Arfon Gwilym a Sioned Webb.
Yng Nghanolfan Hanes Uwchgwyrfai, Clynnog Fawr, am 7 o’r gloch.
Mynediad am ddim. Paned ar y
dechrau.
O'r chwith: Elfed Roberts,
Sioned Webb, Geraint Jones ac Arfon Gwilym.
|
Taith Gerdded, Sadwrn, y 5ed o Fedi 2009
gyda Lea Hughes, Swyddog Prosiect yr Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol
Cynnull ger Canolfan Hanes Uwchgwyrfai am 10.30
Troi i'r dde yn Llwyn-y-Ne
Dilyn Llwybr Cae'r Bont
I fyny Lôn Pant a heibio Cilyllidiart
I fyny Ffordd Ddrwg
Trwy fuarth Hafod-y-Wern
A dilyn Ffordd Hafod-y-rhiw a Bryngolau
Hyd at Warchodfa Tan-y-Bwlch
Yno bydd Rhydian Morris o'r Ymddiriedolaeth Natur, yn sôn am ei waith yn y Warchodfa.
Yna dychwelir i'r Ganolfan Hanes i gael paned o de a bara brith yn yr ardd.
Utgorn Cymru
Y Ddarlith Flynyddol
 |
Nos Iau y 18fed o Fehefin, 2009
am 7 o'r gloch yr hwyr
Yr Athro
Hywel Teifi Edwards
Testun: EOS MORLAIS
Mynediad £3
Yn Ebeneser, Clynnog Fawr |
Noddir ar y cyd gan Ganolfan Hanes Uwchgwyrfai a'r Academi Gymreig.
Bydd CD o ddarlith 2008 ar werth ar y noson am £5 yr un: Yr Athro Hywel Teifi Edwards: Cymru a'i Harwyr
Cyflwyno"Ellyll Hyll a Ballu" gan Mary Hughes
Yn Ysgol Brynaerau, Rhagfyr 16 2008
yng nghwmni Ysgolion Carmel a'r Groeslon darllenodd Mary Hughes un o
chwedlauUwchgwyrfai sydd yn y llyfr. Yr oedd yr arlunydd, Jasmine Hughes,
yno hefyd.
Llun: o'r chwith: Mary Hughes, Jasmine Hughes a Mr Garem Jackson, Ysgol Brynaerau
52 tudalen A5
12 llun lliw 8 llun du a gwyn
Pris y llyfr: £5
Cyhoeddir gan Wasg yr Utgorn, Canolfan Hanes Uwchgwyrfai
Yn ystod y cyfarfod cyflwynwyd hefyd:
Llyfr Lliwio i Blant gan Dafydd Jones
12 llun i'w lliwio
Trol a cheffyl
Pen'rallt Uchaf, Clynnog Fawr
Trol a mul
Diwrnod dyrnu
Siop yn Nhal-y-sarn
Amser chwarae yn Ysgol Pen-y-groes
Maen Dylan
Cromlech Bachwen
Chwarelwr yn hollti llechi
Gwerthu llefrith ym Mhen-y-groes
Capel
Eglwys Beuno Sant
£2 A4 12 tudalen
|
|
Noson cyhoeddi "Teulu'r Post Llanwnda" gan Aelwen Roberts
Gwahoddiad gan Wasg yr Utgorn, Canolfan Hanes Uwchgwyrfai, i ddathlu cyhoeddi llyfryn sydd yn portreadu pedair cenhedlaeth yn hanes Swyddfa'r Post, Llanwnda a
gaewyd yn Nhachwedd 2008. Ceir cyflwyniad gan Aelwen Roberts a bydd aelodau ifainc o deulu'r Post yn cymryd rhan – dau ohonynt yn aelodau o Gor Glanaethwy - unawd ar y piano gan Miriam, carol gan y ddau frawd Ifan ac Emyr Jones a’u cyfyrder Dafydd Sion, yna unawd gan Emyr i gyfeiliant Sian Wyn Gibson. Bydd paned a mins pei i bawb ar y diwedd. |
Gwahoddiad i bawb
i ddod i ddathlu cyhoeddi
Nos Sadwrn, Rhagfyr 6, 2008
am 7 yr hwyrYng Nghanolfan Bro Llanwnda
Paned a mins pei Mynediad am ddim
Cyhoeddir y llyfr gan Ganolfan Hanes Uwchgwyrfai a bydd ar werth am £4. |
|
Noson cyhoeddi "Am y Tywydd" gan Twm Elias
Nos Fawrth, Tachwedd 25, 2008 am 7 yr hwyr. Mynediad am ddim.
Gwahoddiad gan Wasg Carreg Gwalch i ddod drwy'r eira mawr a'r rhew
a niwloedd Tachwedd a sgrympiau Gwyl Grog i ddathlu cyhoeddi'r casgliad
swmpus hwn o ddywediadau difyr - testun sgyrsiau am genedlaethau!
Ceir cyflwyniad Powerpoint gan yr awdur a phaned a mins pei.
Pris y llyfr: £12 - ar werth gan y Ganolfan ar y noson.
Noson cyhoeddi "Gwr Hynod Uwchlaw'rffynnon" gan Geraint Jones
Nos Fercher, Tachwedd 5 2008, yn y Ganolfan Hanes am 7.30 o'r gloch
Mynediad am ddim
Dathlu cyhoeddi cyfrol hardd, llawn lluniau lliw, yn cyflwyno hanes Robert Hughes o Lanaelhaearn - porthmon, ffarmwr, bardd, pregethwr, darlithydd, achyddwr, areithiwr dirwest - ac arlunydd gwlad. Dyn hynod yn wir! Cynhwysir holl achau'r teulu lluosog.
Y noson hon dangosir dros drigain o ddarluniau Robert Hughes ar y sgrin fawr sydd yn y Ganolfan a cheir gair neu ddau gan yr awdur, Geraint Jones, am rai o'r cymeriadau hynod a'r golygfeydd "rhyfeddol".
Cyhoeddir gan Wasg Carreg Gwalch. Pris y llyfr: £9.50 (£11.50 trwy'r post o'r cyfeiriad isod:)
Canolfan Hanes Uwchgwyrfai, Clynnog Fawr, Caernarfon, Gwynedd. LL54 5BT |
 |
Emlyn a Harri
Byd y Baledi a Byd y Llofft Stabal
Cyflwyno cryno-ddisg newydd sbon (pris £5) yn Neuadd Sarn, nos Fercher, 29ain Hydref 2008 am 7.30 pm. Mynediad, paned a llond gwlad o hwyl Cymreig AM DDIM! |
 |
Cryno ddisg, Rhif 1, Beirdd Bro
Gwahoddir chwi i gyfarfod arbennig iawn yn Nhafarn y Fic, Llithfaen,
Nos Wener nesaf, Medi 26ain, am 7.30 - 8 o’r gloch, pryd y gwelir lansio dau gyhoeddiad:
- Bore Newydd: casgliad newydd o gerddi Myrddin ap Dafydd. Cyhoeddwyr: Gwasg Carreg Gwalch.
- Cryno ddisg, Rhif 1, Beirdd Bro: 33 o gerddi Myrddin ap Dafydd yn cael eu darllen, gyda gair ogyflwyniad i bob cerdd, gan y bardd ei hun. Y rhyfeddod yw bod cymaint o amrywiaeth yn nhestunau a mesurau’r cerddi a bod y cynnwys yn gofiadwy ac ysbrydoledig ac mor hawdd gwrando arnynt. Braint fawr yw eu cyhoeddi yng Ngwasg yr Utgorn, Canolfan Hanes Uwchgwyrfai.
- Dewch i’r Fic, Llithfaen, i gael ymuno yn yr hwyl ac i weld a chlywed Myrddin ei hun yn darllen rhai ohonynt.
|
 |
Arddangosfa Hen Dai II
Ar brynhawniau Mercher a Sadwrn hyd at Hydref 18, 2008
Parhad yw hon o'n harddangosfa flaenorol (Mai/Mehefin) a bydd yn cynnwys peth
gwybodaeth a lluniau newydd hynod ddiddorol.
Agoriad llygad i'r cyfoeth sydd wrth ein traed.
Manylir ar blwyfi Llanaelhaearn, Clynnog, Llanllyfni, Llandwrog a Llanwnda.
Oriau Agor: Mercher a Sadwrn 1.30 - 4 o'r gloch
Tâl Mynediad i'r Arddangosfa a'r Ardd Gymunedol Hanesyddol: £2 Plant am ddim Gellir trefnu ymweliadau ymlaen llaw i ysgolion a chymdeithasau a grwpiau
 01286 660 853 ebost: hanes@uwchgwyrfai.com
Noson Cyhoeddi CD Cantorion Bro'r Eifl
NOS SUL, MEHEFIN 29, 2008
7.30 o’r gloch yn yr Ysgoldy, Canolfan Hanes Uwchgwyrfai,Clynnog Fawr, Caernarfon.
01286 660 853 / 660 546 / 660 655 ebost: hanes@uwchgwyrfai.com
Ceir gwrando ar yr holl gynnwys o’i gwr a cheir lluniau Power Point a sylwadau perthnasol ar y cantorion
a’r caneuon gan Geraint Jones.
Mae’r recordiadau fel ag y’u cafwyd (mwy neu lai). Mae’n galondid eu bod bellach ar gof a chadw i bawb
fel y cadwer i’r oesoedd a ddêl beth o’r glendid a fu a hynny yn y Gymru ryfedd hon sy’n gynyddol ddibris
o’i hetifeddiaeth a’i hen ddiwylliant gwâr.
Mynediad am ddim oherwydd y gwerthir y CD (pris £10) ar ddiwedd y cyfarfod.
Rhaid archebu tocyn ymlaen llaw gan mai lle i nifer cyfyngedig sydd yn yr Ysgoldy.
Cynnwys y CD:
 |
Y Cantorion
(yn nhrefn yr wyddor):
George Baum, Trefor
Tal Griffith, Llithfaen
Arthur Jones, Llanaelhaearn / Llanrug
Dafydd Morris Jones, Wernol, Chwilog
Elwyn Jones, Llanaelhaearn / Llanbedrog
Emlyn Jones, Llanaelhaearn / Morfa Nefyn
Jane Jones, Trefor / Pwllheli
William Jones (Wil Parsal), Trefor
Gwen Owen, Pencaenewydd
Ithel Parry, Y Ffôr
Bobi Roberts, Hafod, Llithfaen
H.E.Roberts (Tenorydd yr Eifl), Llithfaen
Evan R. Thomas, Llanaelhaearn / Y Ffôr
Lottie Thomas, Trefor / Y Ffôr
Mathias Williams, Trefor
Tom Williams, Llwyn Annas, Chwilog
William R. Williams (Llwyn), Pistyll
Côr Glannau Erch (Tal Griffith) |
Arddangosfa Hen Dai Mai 17 - Mehefin 26, 2008
Agoriad llygad i'r cyfoeth sydd wrth ein traed.
Manylir ar blwyfi Llanaelhaearn, Clynnog, Llanllyfni, Llandwrog a Llanwnda. Ond nid oes rhaid dod o’r ardaloedd hynny i werthfawrogi’r hanes.
Oriau Agor: Mercher a Sadwrn 1.30 - 4 o'r gloch
Tâl Mynediad i'r Arddangosfa a'r Ardd Gymunedol Hanesyddol: £2 Plant am ddim
Mae’r wybodaeth yn hynod o ddiddorol, e.e.
Olrheinir hanes Plas Elerninon, Trefor am FIL O FLYNYDDOEDD a rhestrir y tenantiaid a’r perchnogion o'r flwyddyn 1377.
Ceir lluniau a hanes rhyfeddol dau hen, hen dy ym Mhen-y-groes.
Ceir hanes diddorol Maenor Cwm. (Rhoddwyd trefgordd Cwm gan Lywelyn Fawr i fynaich Abaty Aberconwy drwy siarter ym 1198).
Ceir hanes tai a thyddynnod unigol.
Ceir lluniau tai’r Rheilffordd.
A llawer mwy.
Hefyd dangosir lluniau dyfrlliw o waith William Selwyn, Robert Williams (Pen-y-groes), Jasmine Hughes (Llandegfan) a Carol Hughes (Y Groeslon) a llun diweddar Karen Jones (Waun-fawr) mewn enamel a gwydr.
Tair Noson o Hen Ffilmiau
Yn yr Ysgoldy, Canolfan Hanes Uwchgwyrfai
Nos Lun, Nos Fawrth a Nos Fercher Ebrill 23 – 25 2007
Dechreuir am 7.30
Rhaglen o tua awr a hanner o hen ffilmiau, yn cynnwys:
Y Llygad Coch (enw llechen Dyffryn Nantlle) Ffilm wefreiddiol BBC Cymru o Ddyffryn Nantlle, yn 1967 yn dangos Chwarel Dorothea a rhai chwarelwyr – yn bennaf Evan John Jones. Cymerir rhannau gan T.H. Parry-Williams a Thomas Parry, William Pleming (Goruchwyliwr Dorothea), Band Nantlle, chwarelwr ifanc yn Chwarel y Cilgwyn ayb. Ysgrifennwyd y sgript gan Gruffudd Parry, y llefarydd oedd W.H. Roberts a’r cynhyrchydd oedd John Roberts Williams. Caewyd y Chwarel ymhen ychydig flynyddoedd wedyn.
Chwarel Penyrorsedd c. 1950 yn cynnwys llwytho'r "blondins" sef y gwifrau y cludid y llwythi arnynt dros y twll chwarel (enwyd ar ôl y Ffrancwr a groesodd y Niagara ar wifren dros 30 o weithiau. "Gwylanod" yw'r enw yng Ngwaith Mawr Trefor)
Gwaith Mawr Trefor 1929 ac un arall 1959/60
Pysgota Mecryll ym mae Caernarfon 1959
A ffilmiau eraill
Pleser oedd croesawu Glenda Evans, Abergele, merch y diweddar Evan John Jones, y chwarelwr diwylliedig o Dal-ysarn, i'r cyfarfod hwn. Hefyd Alwyn a Helen Plemming, mab a merch William Plemming, y Goruchwyliwr a theulu'r diweddar Gruffudd Parry.
Arddangosfa Melin Faesog, Hydref 2007
Darparwyd yr arddangosfa hon gan Sophia Pari-Jones sydd wedi ymdrwytho yn
hanes y Felin, y melinwyr a’r perchnogion diddorol. Traddododd ddarlith ar y cefndir hynod hwn nos Fercher, Medi 27 2007.
Yr oedd un un o'r perchnogion yn ddigon cefnog i fedru talu am bleserau drudion
un o’r meibion pan oedd yn fyfyriwr yn un o golegau Rhydychen
a hynny efo arian rhent Melin Faesog, Bachwen a Choch-y-big. Yr oedd
un arall yn gerddor a chôrfeistr.
Un o’u disgynyddion hwy a sefydlodd Gapel y Mormoniaid yn Ffestiniog
ond yn wyneb y sen a’r gwawd a dderbynient penderfynasant deithio
yr holl ffordd i Seion, sef Dinas y Llyn Halen yn Utah, Unol Daleithiau
America ac ymsefydlu yno. Yr oeddent ymysg y deng mil o gyffelyb
fryd a adawodd Gymru am Utah yn y 1840au a’r 1850au, gan deithio
ar longau hwyliau, yna ar gychod llai, ar wagenni a dynnid gan ychen,
ac ar droed, wedi llwyr ddiffygio a rhai wedi eu claddu ar y ffordd
o ganlyniad i’r geri marwol.
Yr oedd yr arddangosfa hefyd yn cynnwys model hynod gywrain o efail
y gof, melin ac odyn o waith Gwilym Jones Tudweiliog.
 |
 |
Ymwelwyr o Utah yn ymweld ag Arddangosfa Melin Faesog,
Medi 18 2007. |
Sophia Pari-Jones, Dr Ronald D Dennis a'i briod, Grace
Marie Dennis
|
|
|
|
Noson yng nghwmni Llio Rhydderch, virtuoso’r delyn deires.
Nos Wener, Gorffennaf 6ed 2007
yng Nghapel Beuno. Eglwys Beuno Sant, Clynnog Fawr.
|
 |
Arddangosfa’r
Môr, Môr-ladron
a Llongddrylliadau a hanes
yr arfordir o’r Foryd i Edern.
Nos Fercher, Mai 23, am 7.30 agorir Arddangosfa’r Môr, Morwyr a Môr-ladron.
Ceir sgwrs gan Twm Elias ar Smyglars, sef enw’r llyfr a gyhoeddir yr un noson gan Wasg Carreg Gwalch gan y diweddar Dafydd Meirion ac yntau. Bydd tocynnau ar werth. Bydd yr arddangosfa hon yn parhau trwy’r haf hyd at ddechrau Medi ac yn agored i’r cyhoedd ar brynhawniau Mercher a Sadwrn (2 – 4 o’r gloch) a thrwy drefniant ymlaen llaw ar adegau eraill. Arddangosfa Melin Faesog fydd yn dilyn hyd at ddiwedd Tachwedd.
Llongddrylliadau:
Y Cyprian – collwyd 20 ger Edern
Lady Hincks
Y Fortuna - daeth i’r lan ger Gurn Goch. Collwyd 5 o’r criw.
Y Timbo - collwyd 9 ger Pontllyfni , yn cynnwys 5 aelod o fad achub Rhoscolyn.
Harbwr Trefor
- Bu Trefor yn harbwr pwysig iawn.
- Mae gennym gasgliad diddorol o luniau o’r Cei ar wahanol adegau a chynlluniau Cei Trefor.
- A physgota.
- Trychineb 1795
Smyglwyr
Peth cymharol ddiweddar ydi i lywodraeth Prydain ddibynnu ar Dreth Incwm i gael arian i redeg y gwahanol wledydd o’i mewn. Mor ddiweddar â 1842 cyflwynodd Syr Robert Peel fesur yn Senedd i drethu incwm o saith geiniog yn y bunt – i wneud iawn am golli’r elw a geid o’r dreth ar nwyddau o dramor.
Cyn hynny dibynnai ar y trethi ar nwyddau a fewnforid i redeg y wlad. Byddai’n rhaid i gapteiniaid llongau alw heibio i’r tolldai cyn dechrau dadlwytho eu llongau er mwyn i’r dreth briodol gael ei phennu ar y cargo.
Derbynnid tua £6 miliwn o arian tollau bob blwyddyn rhwng 1760 a 1813. Ond roedd o leiaf £2 i £3 miliwn arall yn mynd “ar goll” oherwydd smyglo. (o’r llyfr Smyglwyr sydd ar werth.)
Broc Môr
Sbigyn Datrys y Royal Charter
- Peth i ddatrys cwlwm ar raff. (gwahanol fathau o glymau ar long).
Pysgota Mecryll a Gorad Beuno
– lle yr arferai Beuno bysgota. (Mi welwch chi ffigurau’n dangos faint o dir mae’r môr wedi ei erydu o’r drydedd ganrif ar ddeg hyd heddiw).
Y Mabinogi
- Yr hyn sydd yn rhyfeddol ydi fod cymaint o leoedd yn y cyffiniau hyn sydd yn deillio o’r cyfnod cyn-hanes. Fe’u henwir yn y llenyddiaeth gynharaf un sydd gennym yn Gymraeg – yn Storïau’r Mabinogi.
- Ond mae cyfeiriadau at yr ardal hon yn Englynion y Beddau hefyd - ein barddoniaeth gynharaf un yn Y Gymraeg.
Y môr wedi erydu’r tir
Gw. Y Borth – tai pysgotwyr ar lan-môr Clynnog – dan Ty’n-coed.
Llun yn y 1880au. Llun yn 1974 2007 – dim olion o gwbl. Y môr wedi erydu’r tir.
Y cychod
Y modelau: gwaith Percy Japheth o Drefor
Y cwch pren: gwaith Bert Japheth – ei efaill.
|
|
Arddangosfa Melin Faesog
Nos Fercher, Medi 12fed, am 7.30 agorir Arddangosfa
Melin Faesog a cheir sgwrs gan Sophia Pari-Jones sydd wedi
ymdrwytho yn hanes y felin a’i melinwyr a’i pherchnogion
diddorol. Bydd yr arddangosfa hon yn parhau hyd at Dachwedd 28
ac yn agored i’r cyhoedd ar brynhawniau Mercher a Sadwrn (2 – 4
o’r gloch) ac ar adegau eraill trwy drefniant ymlaen llaw i gymdeithasau
ac ysgolion
01286
660 853 ebost: hanes@uwchgwyrfai.com
Arddangosfa Hen Luniau o Ddyffryn Nantlle
Dewch draw i Neuadd Ysgol Dyffryn Nantlle ar y 29ain o Orffennaf 2006
10 - 5
Trefnir ar y cyd rhwng Cymdeithas Hanes Dyffryn Nantlle a Chanolfan Hanes Uwchgwyrfai
|
|
Arddangosfa Dyrnwyr
Darlith "Y Diwrnod Mawr yn Dyrnu" gan Twm Elias
Gorffennaf 8fed 2006 am 2 o'r gloch
Gwelir hefyd fodel o ddyrnwr yn gweithio â thrydan
Mynediad £3 (yn cynnwys paned)
Diwrnod Agor y Ganolfan ar y 25ain o Ebrill 2006
Ar y dde: Dafydd a Beryl (y ddau o Antur Nantlle), cefn Dewi Tomos ac Ifan Glyn.
Isod blaen: Lowri Evans, Pennarth; Hywel a Margaret Roberts; Y Parchedig Reuben Roberts ac Aelwen; Angharad
a Hedydd Tomos. Yn y cefndir: Miss E.J. Parry, Brysgyni, efo Ifan a Nan, Rhuddlan.
Eirian a John Ellis, Rhosisaf, a'r Cynghorydd Glyn Owen
Angharad Tomos
Carol Hughes a'r Parchedig Emlyn Richards
Esgob Bangor, Anthony Crockett
Wil Sam a Stuart Jones. Megan Lloyd Williams y tu cefn iddynt yn sgwrsio efo'r Athro Branwen Jarvis. Margaret W. Ellis, Trefor
sydd wrth ochr Megan Lloyd Williams.
Geraint Jones, Cadeirydd y Ganolfan.
O'r dde: Dr Anne Elizabeth Williams, Diane Jones, J. Dilwyn Williams a Geraint Jones
Yr Athro Hywel Teifi Edwards yn darlithio
Gweno Mai Parry (hi a'i theulu sydd wedi gwarchod trysorau Eben Fardd, yn fedalau a phapurau a chadair ayb)
J. Dilwyn Williams, Is-gadeirydd y Ganolfan
Dawi Griffiths yn cyflwyno ei lyfr "Ar Anwadal Donnau'r Byd" i E.G. Millward, Golygydd Dyddiaduron Eben Fardd
Rhian Owen, Cefnartho, wrth yr organ.
Dawi Griffiths yn cyflwyno copi o'i lyfr i Tom Bowen Jones, awdur yr englyn enwog ar gofeb Eben Fardd
O'r chwith: Twm Elias a'r Parchedig W.J. Edwards (awdur y llyfr R. Dewi Williams); J. Dilwyn Williams a Hywel Roberts.
O'r chwith: Morfudd Lloyd Jones a Miss E.J. Parry, Brysgyni.
Tecwyn Evans, Pennarth, Clynnog
Dawi Griffiths a Lowri Evans, Pennarth
|
